ਦਿਵਯ ਜਯੋਤੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਸੰਸਥਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਾਂਵਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਸ਼ਿਸ਼ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਬਾਰੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਵਿਛੋੜਾ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਪੀੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਖ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ—ਆਦਿਭੌਤਿਕ, ਆਦਿਦੈਵਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਜਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਵਲ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੁੱਖ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਦੋ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਪੌਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ।
